heimwee.info

… powered by Holland at Home

Typisch Hollandse kinderliedjes

Wat de meeste Nederlandse emigranten zich nog goed kunnen herinneren van vroeger zijn kinderliedjes. Bij iedereen staan wel wat kinderliedjes in het geheugen gegrift, en dat komt omdat kinderliedjes makkelijk te leren en te onthouden zijn. Meestal zijn kinderliedjes erg kort, hebben een melodie die erg pakkend is en bevatten teksten die eenvoudig zijn en in rijmvorm.

Al eeuwen geleden werden er in Nederland kinderliedjes gezongen, dus de traditie hiervan gaat ver terug in de tijd. Veel kinderliedjes waren van oorsprong gedichtjes, rijmpjes, versjes of volksliedjes en werden mondeling overgedragen op elke volgende generatie, zodat het van veel van deze liedjes niet bekend is waar ze vandaan komen, hoe ze zijn ontstaan en wie ze heeft geschreven. Er zijn allerlei verschillende soorten kinderliedjes. Sommigen stammen uit een bepaalde periode, anderen hebben een specifiek (historisch) thema of waren bestemd voor een bepaalde leeftijdsgroep.

Baby- en peuterliedjes

Zingen is niet zomaar leuk, het is ook erg leerzaam omdat het helpt de taal en muzikaliteit van jonge kinderen te ontwikkelen. Daarom leren Nederlandse kinderen al op het kinderdagverblijf en in de peuterklas hun eerste kinderliedjes. Maar zelfs al voordat ze naar school gaan worden de meeste baby’s in de wieg door hun ouders toegezongen. Het bekendste Hollandse wiegeliedje is “Slaap kindje slaap”, dat ook graag wordt gezongen door peuters omdat het zo makkelijk te onthouden en mee te zingen is.

Slaap kindje slaap
Daar buiten loopt een schaap
Een schaap met witte voetjes
Dat loopt zo zacht en zo zoetjes
Slaap kindje slaap
Daar buiten loopt een schaap

Veel Nederlandse peuters die al een paar woordjes kunnen praten zijn helemaal enthousiast als ze het liedje “Poesje mauw” mogen zingen, een kort liedje met eenvoudig taalgebruik dat uitermate geschikt is voor hele kleine kinderen omdat er veel klinkers in zitten die ze makkelijk kunnen uitspreken.

Poesje mauw
Kom eens gauw
Ik heb lekkere melk voor jou
En voor mij
Rijstebrij
Oh wat heerlijk smullen wij

Kinderliedjes die iets vertellen over de Nederlandse geschiedenis

In het verleden kwam het vaak voor dat er na een belangrijke historische gebeurtenis liedjes ontstonden, waaronder ook kinderliedjes. Zo verwijst het kleuterliedje “Hoedje van papier” naar Koning Willem I, die in 1830 ten strijde trok tegen de Belgen die in opstand waren gekomen en daarvoor op zoek was naar soldaten. Er waren echter niet voldoende uniformen beschikbaar, waardoor veel net gerekruteerde soldaten wasdoek en een hoed van papier droegen.

Een twee drie vier, hoedje van, hoedje van
Een twee drie vier, hoedje van papier
Heb je dan geen hoedje meer
Maak er een van bordpapier
Als het hoedje dan niet past
Zet ’t in de glazen kast
Een twee drie vier, hoedje van papier

Een ander voorbeeld van een kinderliedje dat verwijst naar een historische gebeurtenis is “Hop Marjanneke”, dat vertelt over de Franse soldaten die in 1795 Nederland bezetten. Deze Fransen droegen geen pruik, iets wat tot de Franse revolutie gewoon was, daarom werden ze in het liedje “kale Fransen” genoemd.

Hop Marjanneke, stroop in het kanneke
laat de poppetjes dansen
eertijds was de prins in het land
en nu die kale Fransen
Hop Marjanneke, stroop in het kanneke
laat de poppetjes dansen
hij wiegt het kind, hij roert de pap
hij laat zijn hondje dansen

Zingen over Nederland

Ook Nederland en haar cultuur en geografie worden uitgebreid bezongen in Hollandse kinderliedjes, zoals bijvoorbeeld in “Dat gaat naar Den Bosch toe” (ook vaak getiteld “Zoete lieve Gerritje”), een volksliedje dat mogelijk ontstaan is uit het Franse operetteliedje “Le petit matelot”.

Dat gaat naar Den Bosch toe, zoete lieve Gerritje
Dat gaat naar Den Bosch toe, zoete lieve meid
Wat zullen wij daar drinken, zoete lieve Gerritje
Wat zullen wij daar drinken, zoete lieve meid
Brandewijn met suiker, zoete lieve Gerritje
Brandewijn met suiker, zoete lieve meid
Wie zal dat betalen, zoete lieve Gerritje
Wie zal dat betalen, zoete lieve meid
Den eerste boer den beste, zoete lieve Gerritje
Den eerste boer den beste, zoete lieve meid

Het kinderliedje “Twee emmertjes water halen” is natuurlijk wel heel erg Hollands, omdat hierin gezongen wordt over typisch Nederlandse klompen.

Twee emmertjes water halen
Twee emmertjes pompen
De meisjes op de klompen
De jongens op een houten been
Rij maar door het straatje heen
En van je ras, ras ras
Rijdt de koning door de plas
Van je erk, erk, erk
Rijdt de koning door de kerk
Van je ie, ie, ie
Rijdt de koning op je knie
Van je een, twee, drie

Zelfs het thema emigratie komt terug in kinderliedjes, zoals in “Berend Botje”. Men is er niet zeker van wie Berend Botje ooit was. Men vermoedt dat hij een Drentse edelman en zeeheld was die vocht in de Slag bij Navarino en daarna uitweek naar Amerika, maar sommigen beweren dat hij een boer uit Borger was die naar Zuidlaren ging en daarna nooit meer werd gezien. Daarnaast gaan er nog wat andere theorieën de ronde, dus we zullen wel nooit te weten komen wie Berend Botje nu werkelijk was.

Berend Botje ging uit varen
Met zijn scheepje naar Zuidlaren
De weg was recht, de weg was krom
Nooit kwam Berend Botje weerom
Een, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven
Waar is Berend Botje gebleven?
Hij is niet hier, hij is niet daar
Hij is naar Amerika

Kinderliedjes met een opvoedkundige boodschap

Dat kinderliedjes leerzaam zijn was ook eeuwen geleden al bekend, dus soms werd er ook graag iets opvoedkundigs aan de tekst toegevoegd. Neem bijvoorbeeld “Altijd is Kortjakje ziek”, over een bedlegerig meisje dat elke zondag braaf naar de kerk gaat, ook al was ze nog zo zwak en ziek.

Altijd is Kortjakje ziek
Midden in de week maar ’s zondags niet
’s Zondags gaat zij naar de kerk
Met haar boek vol zilverwerk
Altijd is Kortjakje ziek
Midden in de week maar ’s zondags niet

Wat de meeste Nederlanders ook nog wel kennen is ‘Naar bed, naar bed’, een rijmpje dat gaat over gehoorzamen, jokken en klikken.

Naar bed, naar bed, zei Duimelot
Eerst nog wat eten, zei Likkepot
Waar kan ik dat vinden? zei Lange Jan
In grootmoeders kastje, zei Ringeling
Dat zal ik verklappen, zei ’t Kleine ding

Kinderliedjes uit de Twintigste Eeuw

Niet alle kinderliedjes zijn al eeuwen oud, sommigen zijn redelijk recent en stammen zelfs uit de laatste vijftig jaar. Ondanks dat ze nog vrij nieuw zijn, zijn ze zo bekend dat veel Nederlanders ten onrechte menen dat ze uit een andere tijd stammen, zoals “Elsje fiederelsje” van Herman Broekhuizen.

Elsje fiederelsje, zet je klompjes bij ’t vuur
Moeder bakt pannenkoeken, maar het meel is zo duur
Tingelinge pannenkoek, meel met rozijnen
Tingelinge pannenkoek, kom op bezoek

Favoriet onder de moderne kinderliedjes zijn de liedjes van de Nederlandse schrijfster Annie M.G, Schmidt. Zij wist op een verfrissende manier de typische gewoontes van volwassen en de ondeugende streken van kinderen in haar boeken en liedjes weer te geven. Een heel bekend kinderliedje van haar is “Ik ben lekker stout”.

Ik wil niet meer, ik wil niet meer!
Ik wil geen handjes geven!
Ik wil niet zeggen elke keer:
Jawel mevrouw, jawel meneer…
nee, nooit meer in m’n leven!
Ik hou m’n handen op m’n rug
en ik zeg lekker niks terug!

Ik wil geen vieze havermout,
ik wil geen tandjes poetsen!
Ik wil lekker knoeien met het zout,
ik wil niet aardig zijn, maar stout
en van de leuning roetsen
en schipbreuk spelen in de teil
en ik wil spugen op het zeil!

En heel hard stampen in een plas
en dan m’n tong uitsteken
en morsen op m’n nieuwe jas
en ik wil overmorgen pas
weer met twee woorden spreken!
En ik wil alles wat niet mag,
de hele dag, de hele dag!

En ik wil op de kanapee
met hele vuile schoenen
en ik wil aldoor gillen: nee!
En ik wil met de melkboer mee
en dan het paardje zoenen.
En dat is alles wat ik wil
en als ze kwaad zijn, zeg ik: Bil!

2 reacties op “Typisch Hollandse kinderliedjes

  1. jaccocrezee
    31/08/2013

    Dit is op PURE DUTCH Baby herblogd.

  2. Pingback: De meest bijzondere Hollandse huizen van Nederland | heimwee.info

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: